http://www.colombotoday.com/42233-2463/\nhttps://roar.media/sinhala/main/travel/the-sripada-trek/
\nඒ අනුව පැල්මඩුල්ල, ගල්පොත්තාවෙල ශ්රී පාද රජමහා විහාරස්ථානයේ තැන්පත් කර ඇති සධාතික කරඞුව සමන්දේව ප්‍රතිමාව හා දේවාභරණ, නියමිත දිනයේ යෙදෙන සුබ මොහොතින් දොරට වැඩීම සිදුකෙරෙන අතර, ඒවා පෙරහරින් සමනළ කඳු මුදුනේ පිහිටි දේවාලය වෙත ගෙනයනු ලබනවා. ඒ, සිරිපා වන්දනාවේ ආරම්භක අවස්ථාවයි.
\nදෙසැම්බර් මස උඳුවප් පොහොය දිනයෙන් ඇරඹෙන මේ සිරිපා කරුණා සමය මැයි මස වෙසක් පොහොය දිනයෙන් අවසන් වනවා.
\nබුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් අට වන වර්ෂයේදී ලංකාවට වැඩම කර තිබෙනවා. ඒ, එවකට කැළණියේ රජ කල මණිඅක් නම් නා රජුගේ ආරාධනාවකට අනුවයි. එම අවස්ථාවේදී එතැනට පැමිණි සුමන සමන් දෙවියන්ගේ ඉල්ලීමකට අනුව බුදුන් වහන්සේ සමනළ කන්දට වැඩම කර තිබෙනවා. එහිදී තථාගතයන් වහන්සේ කඳු මුදුනේ වම් ශ්රී පා සටහන පිහිටවූ බවයි බෞද්ධ මූලාශ්‍ර වල දැක්වෙන්නේ. සමන් දෙවියන්ගේ අඩවිය, සමනළ කන්ද ලෙස හැඳින්වෙනවා. සමන් දෙවියන්, මිට පෙර බුදුන් වහන්සේ ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවකදී බණ අසා සෝවාන් වූ දෙවියෙකු දෙස ප්‍රචලිතයි.
\nබෞද්ධ ඉතිහාසයට අනුව බුදුන් වහන්සේගේ ශ්රී පා සළකුණ සටහන් වන ස්ථාන හතරක් ගැන කියවෙනවා.
\nඑක් සිරිපා සටහනක් නර්මදා නදී තීරයේ ද, දෙවැන්න සච්චබද්ධ පර්වතයේ ද, තුන්වැන්න සමන්තකූට පර්වතයේ ද, අනෙක යෝනක පුරයෙහිද පිහිටා ඇතිබවයි.
\nඒ හැරුණු විට අනුරාධපුර අභයගිරි චෛත්‍ය පිහිටි ස්ථානයේද බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සිරිපා සටහනක් පැවති බව ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසට අයත් ෆාහියන් වාර්තාවේ දක්නට ලැබෙනවා. එහෙත් එවැනි ශ්රී පාද ලාංජනයක් ලංකාවේ බැතිමතුන්ගේ වන්දනාවට භාජනය වී පැවති බවට තොරතුරු පසුකාලීනව දක්නට ලැබෙන්නේ නැහැ.
\nපාද ලාංජන වන්දනාව බුද්ධ කාලයේ සිට පැවත එන්නක් බව බුද්ධ චරිතයේ විවිධ අවස්ථා නිරීක්ෂණයේදී අපට පැහැදිලි වෙනවා. මේ අනුව බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණ අවස්ථාවේදී මහාකාශ්‍යප හිමියන් විසින් බුදුන්ගේ පාද ස්පර්ශය කර පාදවලට නමස්කාර කරනවා. ඉන්පසු චිතය ගිනි දැල්වුණු බවයි මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයේ සඳහන් වෙන්නේ.
\nසාමාන්‍යයෙන් බුදුන්වහන්සේ පා ගමනින් වඩින විට උන්වහන්සේගේ පා සටහන් පිහිටන්නේ නැහැ. එවැන්නක් සිදුවන්නේ උන්වහන්සේ අධිෂ්ඨාන කළහොත් (අධිට්ඨාන වසෙන) පමණක් බව පාලි අටුවාව පැහැදිලි කරනවා.
\nසිරිපා වන්දනාවට සබැඳි ජනප්රිය ම ඉතිහාසය ඇත්තේ ශ්රී නිශ්ශංකමල්ල රජුට යි. එතුමාගේ රාජ්‍ය සමයේ දී ශ්රී පාදය සොයාගත් බව දැක්වෙන කතාවක් ද ජනප‍්‍රවාදයේ එනවා. මෙතැන් සිට රාජ්‍ය අනුග්‍රහයද සහිතව සිරිපා වන්දනාව ආරම්භවී ඇති බවයි සඳහන් වෙන්නේ.
\nශ්‍රීපාදය වන්දනාවට පෙර සතියකට පෙර සිටවත් මස්මාලු කිලි වලින් තොරව ප්‍රවේසම් වෙමින්, ලක ලැහැස්ති වෙමින් මේ පූජනීය ගමනට සැරසීමේ ක්‍රමයක් අතීතයේ සිට පැවතුණා.
\nපළවෙනි පාරට සිරිපාදේ යනවා නම් එයාව හඳුන්වන්නේ කෝඩුකාරයා කියලයි. කෝඩුකාරයින් වර්ග දෙකයි. ප්‍රථම වරට සිරිපා ගමන් කරන්නා වැඩිහිටියෙකු නම් “දඬුකෝඩු“. කුඩා දරුවෙකු හෝ දැරියක ප්‍රථම වරට ගමන් කිරීම “කිරිකෝඩු” කියලයි හඳුන්වන්නේ.
\nබෞද්ධ සිද්ධස්ථාන වැඳීමට යන වෙන ගමන් වන්දනා ලෙස හැඳින්වූවාට සිරිපා වන්දනාව හඳුන්වන්නේ “කරුණා කරනවා” කියලයි.
\nගමන “කරුණා කිරීම” කියලා හඳුන්වන අතර, යන කණ්ඩායම “නඩේ” නමින් හඳුන්වනවා.
\nගමෙහි සිරිපා කරුණාව සඳහා එකතු වන සමූහය අතර අත්දැකීම් බහුල වැඩිහිටියා, බොහෝවිට ගමන සංවිධානය කරන්නා එම නායකයාය. ඔහු “නඩේගුරා“ය. නඩේගුරා සිරිපා වන්දනාව පිළිබඳ හසල අත්දැකීම් ඇත්තෙකි.
\nඅරගෙන යන බඩු මල්ල බර වුනාට අපි ඒක හඳුන්වන්නේ සැහැල්ලුව කියලා තමයි.
\nඒ වගේම තමයි සිරිපා මලුවේ සිට හිරු නැගීම නැරඹීම හඳුන්වන්නේ ඉරසේවය කියලයි.
\nවන්දනා කරුවන් සිරිපා මගේ පාගමනින් යනවිට එකිනෙකාට බොහොම විනීතව කවියෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීම. එකිනෙකාට කරුණාවයි, ඒවැනි කවි එකිනෙකාට කියා ගැනීම. මේවා විවිධ අයුරින් වර නැගීම හෝ වෙනස් කර කීම ගමන් මහන්සිය දුරුකර ගැනීම වෙනුවෙන් ගොඩක් නඩ තවමත් කරන දෙයක්.
\nවඳින්ඩ යන මේ නඩේට සුමන සමන් දෙවි පිහිටයි\nවැඳල බහින මේ නඩේට සුමන සමන් දෙවි පිහිටයි\nකරුණාවයි – කරුණාවයිකන්දේ වැඩි බෑවුම් සහිත ප්‍රදේශය සහ ශීතලෙන් වැඩිම කොටස හිමේ නමින් හඳුන්වනවා. ඒවගේ ම හිමය කියා සමනොළ කන්ද ආශ්‍රිත වනාන්තරය හැඳින්වීමත් කරනවා.
\nසූර්ය උදාවට කලින් කඳු මුදුනට නැගීම තමයි සෑම ශ්‍රීපාද වන්දනාකරුගේම අභිප්‍රාය. කඳු මුදුනේ දී සූර්ය උදාව නැරඹීම “ ඉර සේවය ” නමින් ජන වහරේ මෙය හඳුන්වනවා.
\nසමනොල කඳු මුදුනේ සිට බලන විට මධ්‍යම කඳුකරයේ කොටපොල කඳු මුදුනින් එක් වරකට පෙනෙමින්ද තවත් වරකට සැඟවෙමින්ද නොයෙක් ආකාරයෙන් විවිධ රැස් ධාරා පතුරවමින් සුර්යයා එක්වරම උදාවන ආකාරය සැබැවින්ම මනස්කාන්තයි.
\nහිරු එළිය කඳු මුදුනට වැටී අවට තැනිතලා යන්නේ පහල භූමියේ ත්‍රිකෝණාකාර සෙවණැල්ලක් පෙන්නුම් කරමිනුයි. හිරු ඉහළට නැඟීමත් සමගම සෙවනැල්ල වේගයෙන් පහතට ගමන් කරනවා. මෙවැනි දර්ශනීය සුර්ය උදාවක් ලොව අන් කවර තැනකවත් දැකිය නො හැකි බව තතු දත් අය පවසනවා.
\nශ්රී පාද වන්දනාවට ප්‍රධාන වශයෙන් මාර්ග දෙකක් තිබෙනවා. ඒ තමයි රත්නපුර පලාබද්දල මාර්ගය සහ හැටන් නල්ලතන්නිය පෙදෙසින් යන මාර්ගය.
\nදුරින් වැඩි වුනත් හෙල් ගතිය අඩු නිසා අඩු මහන්සියකින් යන්නට හැකියාව තිබෙනවා. ඒවගේම තමයි දුරින් වැඩි වුනත් නියමම මුල් ගමන් මාර්ගය විදියට සැලකෙන්නේ මේ පලාබද්දල මාර්ගය තමයි.
\nමෙහිදී අපිට ප්‍රධාන ස්ථාන කිහිපයක් හමුවෙනවා මේ සියල්ලම වන්දනා කරුවන් අතර ඉතා ජනප්රිය ස්ථාන. අපි එකින් එක ඒවා හඳුනා ගමු
\nලිහිණි හෙල අම්බලම
\nධර්මරාජ ගල
\nගෙත්තම් පාන/ඉඳිකටු පාන
\nසීතගඟුල
\nඇහැල කණුව
\nඅහස්ගව්ව
\nමහගිරිදඹය
\nදුරින් අඩු වුනත් පහසුවෙන්ම පද්මය ආසන්නයටම වාහන වලින් ගොසින් කි.මි 6 ක් පමණ ගෙවා පද්මයට ලඟා වන්නට හැකි නිසා මේ පාර වන්දනාකරුවන්ගේ තවත් තෝරාගැනීමක් වෙලා තිබෙනවා.
\nකල්‍යාණීතෝ ගගනතෝ මුණියත්ථ ගන්ත්වා\nදස්සේයී චක්කවරලක්ඛණ පාදලඤ්ඡං\nලංකාමහීවරවධු මකුටෝපමානං\nවන්දාමහං සුමණකූට සිලුච්චයන්තං